Van Gölü’nün Kuzeydoğusunda Yeni Bir Yıldız Doğuyor: Körzüt Kalesi
Muradiye Uluşar Mahallesi’nde yer alan Körzüt Kalesi kazıları, Urartu medeniyetine ışık tutmaya hazırlanıyor.
Körzüt ismini ilk kez 30 yıl önce duymuştum. Bir defasında gitmeye niyetlenmiş ancak kalenin kıyısına kadar varmama rağmen bazı olumsuzluklar nedeniyle içeri girememiştim. Oysa burası, Urartu medeniyetinden 17. yüzyıla kadar kesintisiz bir yerleşim ve barınma alanı olarak kullanılmış kadim bir merkez.
Bu yıl, tarihi okumalar yapan kıymetli dostum Abdurrezak Çelik ile birlikte gitmek nasip oldu. Daha önce gazeteci meslektaşım Necmettin Karaca ile de gitmiştim; kale benden uzakta olsa da zihnimin bir köşesinde hep yerini korumuştu. 2016 yılında bir kurtarma kazısı yapılan bu alanın keşif hikâyesi de oldukça ilginç: 1954 yılında bazı steller (dikilitaşlar) üzerinde bu kaleden söz edilmesi, bölgede çalışma yapan İngiliz arkeologların dikkatini çeker. Karahan Mahallesi’nde bulunan çiviyazılı bir stel, kalenin tam konumunun tespit edilmesine vesile olur.
Stratejik Konum ve Mühendislik Harikası
Van’ın Muradiye ilçesinde, ilçe merkezine yaklaşık 9 km uzaklıkta bulunan Körzüt, Muradiye Ovası’nın güneydoğusunda konumlanmıştır. Uluşar Köyü’nde bulunan yazıtlardan anlaşıldığı üzere, şehir bizzat Urartu Kralı Menua tarafından kurdurulmuştur.
Kalenin yerleşim yapısı ve ovaya hâkimiyeti tam bir mühendislik harikasıdır. 18. yüzyıla kadar kullanılmış olan kale, çevresindeki geniş yerleşim alanlarıyla birlikte devasa bir araziyi kapsamaktadır. Ne yazık ki geçmişte define avcılarının kaçak kazılarıyla tapınak ve mezarlar tahrip edilmiş, bunun üzerine 2016'da bir kurtarma kazısı yapılmıştır. Son iki yıldır devam eden sistemli kazılarda ise yeni kitabeler ortaya çıkarılmakta ve kentin karanlıkta kalan tarihine ışık tutulmaktadır.
Tarihin İçinden Gelen Yaşam İzleri
Beni bu kazılarda en çok etkileyen bulgu; geçmiş dönemlerde ortaya çıkarılan, üzerinde çiviyazısı bulunan taşların yakınında bir ailenin günlük yaşamını sürdürdüğünü kanıtlayan iki adet tandır oldu. Urartu tarihinin o ihtişamlı savaşlarının yanında, insanların sıcak ekmeğini pişirdiği o mütevazı günlük yaşamı hissetmek gerçekten heyecan verici.
Çocukluğumdan bu yana tarihi ören yerleri beni hep cezbetmiştir; sanki o atmosferde daha rahat nefes alıyorum. Bu bölgede yazılacak daha çok konu var ancak gerisini başka zamana bırakalım. Muradiye ve Erciş bölgesindeki bu tarihi zenginlik zinciri aslında çok geniş:
Akçayuva Kalesi
Bayramlı Köyü Kalesi ve Hanı
Beyler Kalesi
Erciş Kalesi
Zernaki Tepe (Zernaki Kalesi)
Alacahan ve Kalesi
Deliçay Kalesi
Evdi Tepe Kalesi ve Kremasyonu
Keçikıran Kalesi
Karahan Köyü Urartu Stelleri Alanı (10 Adet)
Ve son olarak... Körzüt Kalesi.
Körzüt Kalesi kazıları devam ettikçe, hem Muradiye’nin tanıtımına büyük katkı sağlayacak hem de Urartu tarihinin bilinmeyen yönlerini gün yüzüne çıkaracaktır. Okumak, anlamak ve araştırmak dileğiyle...
Bu kazılarda emeği geçen tüm yerel ve merkezi birimlere yürekten teşekkür ediyorum.
Yorumlar
Kalan Karakter: